تارنمای پارسیان دژ گواهی میدهد که تاریخ طبری ، تاریخ بلعمی ،تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام از احمد تفصلی ،ایران در زمان ساسانیان تالیف آرتور کریستین سن و برخی دیگر اثرات تاریخی بیان کرده اند که شیرویه (قباد دوم ) در سال 628 میلادی قدرت را با کمک درباریان از خسرو پرویز گرفته و بر تخت پادشاهی ایران نشست. او، خسرو پرویز، پدر خویش را به زندان انداخت و با اینکه درباریان مایل به کشتن خسرو پرویز بودند؛ شیرویه با مشورت دو تن از دبیران به نام های خرداد برزین و اشتاد، پدر خود را به اولین محاکمه سیاسی کشاند. این محاکمه به خسرو پرویز اجازه دفاع از خود داد ولی این دادرسی در دادگاه صورت نگرفت و به صورت نامه پراکنی انجام شد. شیرویه و دبیران وی نامه ای شامل تمام گناهان خسرو پرویز  تنظیم کرده و نزد او فرستادند تا علت زندانی شدنش را به وی یادآوری کرده وبه او فرصت دفاع بدهند. شیرویه قلباٌ حاضر به اعدام پدرش نبود و قصد داشت که بزرگان دربار را با دفاعیات خسرو پرویز قانع کرده تا از قتل او صرف نظر نمایند. تعداد اتهام های که در نامه شیرویه نوشته شده  هشت اتهام میباشد که بزرگ دبیران دربار آن نامه را به زندان برد. جواب شاه مخلوع غرور آمیز و بسیار محکم بود. پس از اینکه خسرو پرویز جواب همه اتهامات را داد بزرگ دبیران آن را به دربار شیرویه بازگرداند.

به نظر تارنمای پارسیان دژاهمیت این دو نامه (نامه اول در واقع ادعانامه‌ای که سران و سرداران از زبان پسر خسرو که بر تخت نشسته نوشته‌اند و نامه دوم دفاع‌نامه ای‌ که خسرو بدان جواب داده است) برای مطالعه در وضع درونی دولت و ملت ایران در آن دوران از چند وجه مهم است. یکی  آنکه این نوشته‌ها حکایت از رویدادی می‌کند که در تاریخ ایران بی‌سابقه و بی‌نظیر بوده‌است و آن به داوری کشیده شدن و محکوم کردن شاهی است که به کیفر اعمالی که در دوران سلطنت خود مرتکب شده،( اعمالی که آن‌ها را کسانی که وی را به داوری کشیده‌اند خلاف مصلحت ملک و ملت تشخیص داده‌اند) برسد. این امر در تاریخ ایران بی سابقه بود، و به قتل خسروپرویز یا به تعبیر دیگر به اعدام او اهمیتی بیش از قتل شاهان دیگر داد . بازتاب گسترده‌ای که این حادثه در تاریخ این دوران داشته و باعث حفظ این نامه شده‌است نیز از همین نکته سرچشمه می‌گیرد.  دوم آنکه غالب مطالبی که در این نامه‌ها مطرح شده از مسائل مهم جامعه ایرانی آن دوران بوده است، مسائلی که معمولاً در تاریخ‌های مدون به آن‌ها توجهی نشده است، آن‌چنان که گویی چنان مسائلی وجود نداشته‌. ولی طرح آن‌ها در این نامه که بازتابی از آن محاکمه است، نشان می‌دهد که نه تنها  این مسائل در جامعه ایران وجود داشته، بلکه تا حدودی شناخته شده هم بوده‌اند، و دولتیان و دست اندر کاران آن جامعه هم از آن‌ها آگاه بوده، و از چاره‌اندیشی هم غافل نبوده‌اند. مطرح  کردن این مسائل در این نامه نشان‌دهنده تحول و تغییر  در تفکر سیاسی و دید اجتماعی در ایران است که تاکنون در مطالعات تاریخی آن دوران مورد توجه قرار نگرفته است.   در این نامه‌ها از شاه چهره‌ای دیده می‌شود که با همه اوصاف و القاب بزرگی که تاکنون داشته ناهمسان است. پیش‌آمدهای کشوری هم به‌گونه‌ای به میان آورده می‌شود که جدا از آیین‌های پیشین است. شاهی که کانون همه قدرت‌ها بوده و دارای فرایزدی بود، اکنون در جایگاه فردی پاسخ‌گو قرار گرفته که باید برای همه اعمال و رفتاری که در دوران فرمانروایی خود داشته دلایل محکم بیاورد، و معیاری هم که اعمال اوبا آن سنجیده می‌شود نیک‌اندیشی (مصالح) ملک و ملت است نه منافع شاه و اطرافیانش، و این دگرگونی بنیادی در اندیشه سیاسی و اجتماعی ایرانیان در این دوران است.   متن این نامه ها در سایت پارسیان دژ به طور کامل در دسترس میباشد.

 

parsiandej.ir  پارسیان دژ. خسرو پرویزساسانی- از محاکمه تا اعدام.  . تارنمای